Türkiye ekonomisinin son yıllardaki en tartışmalı araçlarından biri olan Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminde sona yaklaşıldığı sinyalleri güçleniyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla, KKM’nin ekonomi üzerindeki yükünün azaltılması ve nihayetinde tamamen sonlandırılması hedefleniyor. Bu süreçte bankalara net hedefler konulurken, KKM hesaplarının standart TL mevduatlara dönüşümü için teşvik mekanizmaları devreye sokuluyor.
Aralık 2021’de döviz kurundaki aşırı dalgalanmayı durdurmak ve vatandaşların Türk Lirası birikimlerini korumak amacıyla hayata geçirilen KKM, başlangıçta önemli bir istikrar unsuru olarak görülse de, zamanla kamu maliyesi ve Merkez Bankası üzerinde ciddi bir maliyet yükü oluşturdu. Yeni ekonomi yönetimi, rasyonel politikalara dönüş hedefiyle KKM’den çıkış stratejisini kararlılıkla uyguluyor.
Kur Korumalı Mevduat Nedir ve Neden Uygulandı?
Kur Korumalı Mevduat (KKM), Türk Lirası mevduat sahiplerine, birikimlerini dövizdeki yükselişe karşı koruma güvencesi sunan bir finansal araçtır. Hesap sahipleri, vadeleri boyunca döviz kurunda meydana gelen artışın mevduat faiz oranını aşması durumunda aradaki farkı devletten (Hazine ve/veya TCMB) tazmin etme hakkına sahiptir. Bu sistem, özellikle 2021 sonunda Türk Lirası’nda yaşanan sert değer kayıplarının önüne geçmek, dolarizasyonu azaltmak ve TL mevduatları teşvik etmek amacıyla uygulamaya konulmuştur.
KKM’den Çıkış Süreci Nasıl İşliyor?
Merkez Bankası, KKM’den çıkış sürecini kademeli bir yaklaşımla yönetiyor. Bankalara yönelik tebliğ ve talimatlarla, KKM hesaplarının Türk Lirası standart mevduat hesaplarına dönüştürülmesi için spesifik hedefler belirleniyor. Bankaların bu hedeflere ulaşamaması durumunda ek menkul kıymet tesis etme yükümlülüğü gibi cezai uygulamalar devreye giriyor. Öte yandan, bankaların KKM’yi standart TL mevduata çevirmesini teşvik etmek amacıyla bazı avantajlar da sunuluyor.
Merkez Bankası’nın Rolü ve Politikaları
- Dönüşüm Oranları: TCMB, bankalara KKM hesaplarının belirli bir yüzdesini standart TL mevduatına dönüştürme hedefi koyuyor. Bu oranlar periyodik olarak güncelleniyor.
- Menkul Kıymet Tesisi: Hedefleri tutturamayan bankaların, belirli oranlarda menkul kıymet almak zorunda kalması, KKM’den çıkışın maliyetini bankalar için artırıyor.
- Faiz Politikası: Bankalar, KKM’den çıkan müşterilerine rekabetçi faiz oranları sunarak, onların TL mevduatta kalmasını sağlamaya çalışıyor.
KKM Büyüklüğünde Gözle Görülür Düşüş
Uygulanan politikalar sayesinde KKM büyüklüğünde önemli bir azalma kaydedildi. Sistem, zirve noktasında 134.4 milyar dolar karşılığı bir büyüklüğe ulaşmışken, 8 Mart itibarıyla bu rakamın yaklaşık 70 milyar dolar karşılığına gerilediği belirtiliyor. Bu düşüş, ekonomi yönetiminin KKM’den çıkış stratejisinin başarıyla ilerlediğini gösteriyor.
KKM Vade ve Yeni Giriş Kısıtlamaları
- Bireysel Hesaplar: Bireysel KKM hesapları için son giriş tarihi 31 Aralık 2023 olarak belirlenmiş olup, bu tarihten sonra yeni KKM hesabı açılamamaktadır. Ancak mevcut hesaplar vadeleri dolana kadar korunmaya devam etmektedir.
- Kurumsal Hesaplar: Kurumsal KKM hesapları için ise yeni girişler 30 Haziran 2024 tarihine kadar mümkündü. Bu tarihten sonra kurumsal KKM hesaplarına da yeni girişler durdurulacaktır.
Ekonomi yönetiminin temel amacı, KKM gibi alışılmadık araçlardan vazgeçerek, piyasa mekanizmalarının sağlıklı bir şekilde işlemesini sağlamak ve para politikası araçlarının etkinliğini artırmaktır. KKM’den çıkış süreci tamamlandığında, enflasyonla mücadele ve makroekonomik istikrarın sağlanması yolunda önemli bir adım atılmış olacaktır. Bankacılık sektörünün de bu dönüşüme hızla adapte olması bekleniyor.