İspanya, İrlanda ve Slovenya, Avrupa Birliği’nin İsrail ile olan Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması için Avrupa Komisyonu nezdinde ortak bir girişim başlattı. Üç ülke, Gazze Şeridi’ndeki durum, özellikle de Refah’a yönelik askeri operasyonlar nedeniyle İsrail’in insan haklarına saygı yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle anlaşmanın askıya alınmasını talep ediyor.
Bu diplomatik hamle, Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) İsrail’e Refah saldırısını durdurma emri vermesinin ardından geldi ve AB içinde İsrail’e yönelik artan eleştirilerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Ülkelerin liderleri, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın ikinci maddesinde belirtilen “insan haklarına ve demokratik ilkelere saygı” şartının İsrail tarafından ihlal edildiğini savunuyor.
Kimler Harekete Geçti?
Bu çağrının arkasındaki ana ülkeler şunlardır:
- İspanya: Başbakan Pedro Sanchez ve Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, girişimin en güçlü savunucularından. İspanya, uzun süredir Gazze’deki duruma ilişkin endişelerini dile getiriyor.
- İrlanda: Başbakan Simon Harris, İspanya ile görüşmeler yaptıklarını ve İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin uluslararası hukuka uygunluğu konusunda ciddi kaygılar taşıdıklarını belirtti.
- Slovenya: Başbakan Robert Golob, anlaşmanın insan hakları ihlali nedeniyle askıya alınması gerektiği fikrini desteklediğini ifade etti.
AB-İsrail Ortaklık Anlaşması Ne Anlama Geliyor?
AB-İsrail Ortaklık Anlaşması, 2000 yılında yürürlüğe giren ve Avrupa Birliği ile İsrail arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin temelini oluşturan bir çerçeve anlaşmadır. Anlaşmanın 2. maddesi, insan hakları ve demokratik ilkelere saygıyı taraflar arasındaki ilişkilerin temelini oluşturan bir unsur olarak tanımlamaktadır. Bu madde, anlaşmanın askıya alınması için yasal dayanak olarak gösteriliyor.
Neden Askıya Alınması İsteniyor?
İspanya, İrlanda ve Slovenya’nın bu talebi, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki askeri operasyonlarının giderek yoğunlaşması ve özellikle Refah’a yönelik saldırılarının yol açtığı insani krizle doğrudan bağlantılıdır. Üç ülke, İsrail’in uluslararası insancıl hukuku ve insan haklarını hiçe saydığını iddia ediyor. Uluslararası Adalet Divanı’nın Refah’taki saldırıları durdurma kararı da bu ülkelerin pozisyonunu güçlendiren önemli bir hukuki zemin sunuyor.
AB İçindeki Çatlaklar ve Olası Engeller
Avrupa Birliği’nin dış politikası, üye devletler arasında oy birliği gerektiren hassas bir alandır. AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması için 27 üye ülkenin tamamının onayı gerekmektedir. Bu durum, girişimin önündeki en büyük engellerden biridir. Almanya ve Avusturya gibi İsrail’in güçlü müttefikleri, anlaşmanın askıya alınmasına karşı olduklarını daha önce belirtmişlerdir.
AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, daha önce anlaşmanın yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiş olsa da, Avrupa Komisyonu’nun resmen harekete geçebilmesi için üye devletlerden gelen net bir talep gerekiyor. İspanya, İrlanda ve Slovenya’nın bu ortak girişimi, Komisyon üzerinde belirli bir baskı oluşturabilir.
Bu diplomatik süreç, AB’nin Orta Doğu politikalarındaki derin bölünmeleri bir kez daha gün yüzüne çıkarırken, Gazze’deki insani durumun Avrupa başkentlerinde giderek daha fazla tartışmaya yol açtığını gösteriyor.
İspanya, Slovenya ve İrlanda AB’nin İsrail’le anlaşmasının askıya alınması için harekete geçti mi?
Evet, İspanya, Slovenya ve İrlanda, Avrupa Birliği’nin İsrail ile olan Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması için Avrupa Komisyonu nezdinde ortak bir girişim başlatmıştır.