İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin nükleer silah üretme niyetinde olmadığını ancak varlığının tehdit edilmesi durumunda nükleer politikasının değişebileceği yönünde önemli bir açıklama yaptı. Pezeşkiyan, İran’ın nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu vurgularken, uluslararası hukukun ötesine geçen bir adım atılmayacağını belirtti.
Cumhurbaşkanı, ülkesinin füze programının da savunma amaçlı olduğunu ifade ederek, “Hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmak istemedik ve dini liderimizin de bu konuda fetvası var. Ancak bir gün İran’ın varlığı tehdit edilirse, o zaman ülkenin politikası değişebilir,” dedi. Bu açıklama, bölgesel ve küresel çapta dikkatle takip edilen İran’ın nükleer tutumuna dair yeni bir boyut kazandırdı.
Pezeshkian’dan Şartlı Açıklama: Ne Dedi?
- Nükleer Silah Niyeti Yok: Pezeşkiyan, İran’ın nükleer silah elde etme gibi bir hedefi olmadığını ve dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in kitle imha silahlarını yasaklayan bir fetvası bulunduğunu hatırlattı.
- Barışçıl Amaç Vurgusu: İran’ın nükleer programının yalnızca barışçıl amaçlara hizmet ettiğini ve bu hakkın uluslararası yasalarca korunduğunu savundu.
- Varlık Tehdidi Şartı: En dikkat çekici nokta ise, “bir gün İran’ın varlığı tehdit edilirse, o zaman ülkenin politikası değişebilir” ifadesi oldu. Bu, İran’ın gelecekteki nükleer tutumunun dış tehdit algısına bağlı olabileceğine işaret ediyor.
- Füze Programı Savunma Amaçlı: Ülkenin füze programının da tamamen savunma odaklı olduğunu ve saldırgan bir amacı bulunmadığını belirtti.
Nükleer Anlaşma ve ABD’nin Çekilmesi
İran’ın nükleer programı, uluslararası kamuoyunun uzun süredir gündeminde yer alıyor. Ülke, 2015 yılında P5+1 ülkeleri (ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya, Çin) ile Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) adı verilen bir nükleer anlaşma imzalamıştı. Bu anlaşma, İran’ın nükleer faaliyetlerini kısıtlaması karşılığında uluslararası yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak 2018 yılında dönemin ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmadan tek taraflı olarak çekildi ve İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koydu.
ABD’nin anlaşmadan çekilmesinin ardından İran, anlaşmadaki taahhütlerini aşan adımlar atmaya başladı. Nükleer tesislerinde uranyum zenginleştirme seviyelerini yükseltti ve ileri teknoloji santrifüjler kurdu. Şu anda İran, uranyumu %60 saflıkta zenginleştirebilme kapasitesine sahip.
Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun Değerlendirmesi
Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK), İran’ın nükleer faaliyetlerini yakından denetliyor. Kurum, İran’ın elinde %60 saflıkta zenginleştirilmiş uranyumun, daha ileri düzeyde zenginleştirilmesi durumunda iki nükleer bomba üretmek için yeterli miktarda olduğunu belirtmişti. Bu değerlendirme, uluslararası endişeleri artıran önemli bir faktör olmaya devam ediyor.
Bölgesel Barış Vurgusu
Pezeshkian, açıklamasında bölgesel barışa da vurgu yaptı. “Bölgede barış, istikrar ve kalkınma istiyoruz. Kimseye saldırmak veya başkalarının iç işlerine karışmak gibi bir niyetimiz yok,” ifadelerini kullandı. Bu mesaj, İran’ın dış politikasındaki denge arayışını ve bölgedeki gerilimleri azaltma potansiyelini de yansıtıyor.