İran’da reformist kanadın başkan adayı Mesud Pezeşkiyan, ABD ve Batı ile potansiyel müzakereler konusunda dış politika ekibine net talimatlar verdi. Bu talimatların en dikkat çekici detayı ise, Türkiye’nin uluslararası ilişkilerdeki dengeli duruşunun ve Doğu-Batı ekseninde kurduğu hassas dengenin İran için bir “model” teşkil etmesi gerektiği vurgusu oldu. Pezeşkiyan, ülkenin dış politikasında yeni bir sayfa açarak, özellikle son üç yılda Batı ile yaşanan gerilimleri sona erdirmeyi ve ekonomik baskıları hafifletmeyi hedefliyor.
Yaklaşan İran başkanlık seçimleri öncesinde adayların dış politika vizyonları büyük önem taşıyor. Reformist çizginin temsilcisi Pezeşkiyan’ın bu çıkışı, Tahran’ın dünya sahnesindeki pozisyonunu yeniden tanımlama niyetini ortaya koyuyor. Aday, mevcut dış politikanın sadece “Doğu’ya odaklanarak” ülkeyi sıkıntıya soktuğunu ve Batı ile ilişkilerin yeniden tesis edilmesi gerektiğini savunuyor.
Pezeşkiyan’ın Dış Politika Vizyonu: Denge ve Diyalog
Mesud Pezeşkiyan, İran’ın dış politikasında “dengeli bir yaklaşıma” acil ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Ona göre, ülkenin sadece Doğu (Rusya, Çin) eksenine yoğunlaşması, Batı ile olan gerilimleri artırarak İran’ı hem siyasi hem de ekonomik olarak zor durumda bırakmıştır. Bu nedenle, ABD ve Avrupa ülkeleriyle yeni bir diyalog süreci başlatmak, mevcut yaptırımların hafifletilmesi ve uluslararası işbirliğinin artırılması açısından kritik önem taşımaktadır.
Neden Türkiye Modeli?
Pezeşkiyan’ın dış politika ekibine verdiği talimatlarda Türkiye’nin özel olarak vurgulanmasının temel nedenleri bulunuyor:
- Dengeleyici Rol: Türkiye, hem NATO üyesi olması hem de Rusya ve Çin gibi Doğu bloku ülkeleriyle güçlü ilişkiler sürdürmesiyle biliniyor. Bu “çok vektörlü” dış politika, İran için Doğu ile bağlarını koparmadan Batı ile de etkili ilişkiler kurmanın bir örneği olarak görülüyor.
- Kriz Yönetimi Yeteneği: Ankara, uluslararası krizlerde arabuluculuk yapma ve farklı taraflar arasında köprü kurma konusunda deneyim kazanmıştır. İran, ABD ile ilişkilerinde benzer bir arabuluculuk veya doğrudan diyalog mekanizması geliştirmeyi hedefliyor olabilir.
- Egemenlik ve Bağımsızlık: Türkiye, dış politikasında kendi ulusal çıkarlarını ön planda tutarak, büyük güçlerin baskılarına rağmen bağımsız kararlar alabilen bir aktör olarak öne çıkıyor. Pezeşkiyan, İran’ın da benzer bir egemenlik ilkesiyle hareket etmesini arzuluyor.
Kimler Danışmanlık Ediyor?
Pezeşkiyan’ın dış politika ekibinde, eski Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ve nükleer müzakerelerde önemli rol oynamış Seyid Abbas Irakçi gibi tecrübeli diplomatlar yer alıyor. Zarif, daha önce yaptığı açıklamalarda, İran’ın “dünyayla etkileşim kurmak zorunda olduğunu” ve yalnızlaşmanın ülkeye zarar verdiğini vurgulamıştı. Bu isimlerin, Pezeşkiyan’ın Batı ile müzakere arayışında kilit roller üstlenmesi bekleniyor. Özellikle Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olarak bilinen nükleer anlaşmanın mimarlarından olan Zarif, uluslararası diplomasi arenasında geniş bir deneyime sahip.
Pezeşkiyan’ın bu stratejisi, İran’ın son yıllarda özellikle katı muhafazakâr yönetimler altında yaşadığı uluslararası izolasyonu kırma ve ekonomisi üzerindeki yaptırım yükünü hafifletme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Seçilmesi halinde, Pezeşkiyan liderliğindeki İran’ın dış politikasında önemli bir yön değişikliği yaşanması muhtemel görünüyor.
Pezeşkiyan’dan ‘ABD ile müzakere’ talimatı: Dikkat çeken ‘Türkiye’ detayı!
İran başkan adayı Mesud Pezeşkiyan, dış politika ekibine ABD ve Batı ile potansiyel müzakereler için talimat vermiş ve bu süreçte Türkiye’nin dengeli dış politika deneyiminin bir model olarak incelenmesi gerektiğini vurgulamıştır.